ХАССП жоспарын 12 қадамда қалай құруға болады
jeCheck жүйесіндегі ХАССП жоспары Codex Alimentarius-тың 12 қадамы бойынша шеберде құрылады. Сол жақта — толтырылу белгілері бар қадамдар тізімі, оң жақта — қадамның мазмұны. Өзгерістер бірден сақталады, ал бекіту тексерулер үшін жоспардың өзгермейтін нұсқасын жасайды.
Жоспармен кім жұмыс істейді
Жоспарды құруға, өңдеуге және бекітуге әкімшілер мен ХАССП менеджерлері құқылы. Басқа қызметкерлер жоспарды шеберде аша да, өзгерте де алмайды.
Қадам бойынша: жоспар құру
- Жоспар құрыңыз. ХАССП → ХАССП жоспары бөлімін ашып, Жаңа жоспар (немесе жоспарлар әлі жоқ болса, Жоспар құру) түймесін басыңыз.
- Негізді таңдаңыз. Атауы өрісін толтырып, Бастау күні өрісінде Қоғамдық тамақтанудың үлгілік схемасы немесе Бос жоспар нұсқасын таңдаңыз. Жоспар қолданылатын нүктелерді белгілеңіз (бос — барлығы).
- Қадамдардан өтіңіз. Қадамдар арасында сол жақтағы тізім немесе төмендегі түймелер арқылы ауысыңыз. Әр қадамның астында Осы қадамда не қалды блогы бар.
- Бекітіңіз. Жоспарды бекіту түймесін басып, нұсқаға пікір қосыңыз және растаңыз.
Әр қадамда не толтырылады
| Қадам | Нені енгізесіз |
|---|---|
| 1. ХАССП тобы және қолданылу саласы | топ құрамы (қызметкерлер мен сыртқы сарапшылар, лауазымы, құзыреті, міндеттері), жетекші, қолданылу саласы, алдын ала талаптар бағдарламалары |
| 2. Өнімнің сипаттамасы | өнім немесе өнім топтары: құрамы, сипаттамалары, өңделуі, қаптамасы, сақталуы, жарамдылық мерзімі, өткізілуі, аллергендер, таңбалау |
| 3. Болжамды пайдалану | өнім қалай пайдаланылады және тұтынушылар топтары, оның ішінде осал топтар |
| 4. Блок-схема | процесс кезеңдері және олардың арасындағы байланыстар, кезеңге кірістер, аутсорсинг, қайта өңдеу |
| 5. Орнында растау | тексеру күні және кім тексергені, қандай сәйкессіздіктер түзетілгені — Блок-схеманы растау түймесі |
| 6. Қауіптерді талдау | кезеңдер бойынша қауіптер: түрі, көзі, ықтималдығы мен ауырлығы, негіздемесі бар маңыздылығы, басқару шаралары |
| 7. СБН анықтау | әр елеулі қауіп үшін шешім ағашы |
| 8–11. Шектер, мониторинг, түзету әрекеттері, верификация | әр СБН бойынша: сыни шектер және олардың негіздемесі, мониторинг (не, қалай, қашан, кім), мониторинг журналы, түзету әрекеттері, верификация және валидация |
| 12. Құжаттама және жазбалар | сақтау мерзімдері көрсетілген құжаттар мен жазбалар тізбесі |
Қауіптерді талдау және шешім ағашы
6-қадамда әр кезеңде Үлгілік қауіптер түймесі бар — ол кітапханадан осы кезең түріне сәйкес қауіптерді қосады. Әр қауіпті тәуекел матрицасы (ықтималдық × ауырлық) бойынша бағалап, оның елеулі екенін немесе емес екенін негіздеу керек. Кезеңде қауіптер болмаса, Қауіптер жоқ белгісін қойыңыз — кезең талданған болып саналады.
7-қадамда шешім ағашы әр елеулі қауіп бойынша «Иә / Жоқ» түріндегі төртке дейін сұрақ қояды. Нәтижесі — СБН, операциялық алдын ала талаптар бағдарламасы (ОАТБ), алдын ала талаптар бағдарламаларымен (АТБ) бақылау, кейінгі кезеңдегі СБН немесе процесті өзгерту қажеттігі. СБН және ОАТБ үшін СБН құру және ОАТБ құру түймелері бар; критерийлері мен мониторингі бар шарамен басқарылатын, бірақ СБН болып табылмайтын қауіпті қолмен ОАТБ-ға жатқызу мүмкін. Кодтар реті бойынша беріледі: СБН-1, ОАТБ-1.
Журналдармен байланыс
Әр СБН үшін Мониторинг журналы құруға болады: журнал өрістері сыни шектерден құрылады, ал кестені өзіңіз таңдайсыз. Бұрыннан бар журналды да таңдауға болады. Мұндай журналда шектен шығу — әрқашан сыни ауытқу. Толығырақ — Журналдар және өлшеулер мақаласында.
Бекіту, нұсқалар және қайта қарау
- Толтырылмаған тармақтар болғанда жоспар бекітілмейді: бекіту терезесі қадам нөмірлері бар тізімді көрсетеді, басқан кезде қажетті қадамға өтесіз.
- Бекіту нұсқа жасайды (v1, v2…). Ескі нұсқалар Нұсқалар тізімінен басып шығару үшін ашылады.
- Бекітуден кейін жоспар өзгертілсе, ескерту шығады: жаңасын бекітпейінше (Жаңа нұсқаны бекіту) бекітілген нұсқа әрекет етеді.
- Қайта қарау мерзімі модуль баптауларында беріледі (ХАССП жоспарын қайта қарау, ай, әдепкі бойынша 12) — бекіту терезесі келесі қайта қараудың неше айдан кейін болатынын көрсетеді. Мерзім өткенде жоспарда және шолуда еске салу пайда болады.
- Жоспарды басып шығару және Топ туралы бұйрық баспа нысандарын ашады.
- Бекітілген жоспарды Мұрағатқа жіберуге, ал нұсқасы жоқ жобаны жоюға (Жобаны жою) болады.
Codex бойынша верификацияны мониторинг жүргізетін адам жасамайды. Әртүрлі жауаптыларды тағайындаңыз, ал іс-шаралар кестесін ХАССП анықтамалықтары → Верификация бөлімінде жүргізіңіз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Нүктелердің бір бөлігіне жеке жоспар жасауға бола ма?
Иә. Жоспарды құру кезінде қажетті нүктелерді белгілеңіз. Бірде-бір нүкте белгіленбесе, жоспар барлық ХАССП нүктелеріне қолданылады.
Неге бекіту түймесі растаудың орнына тізімді көрсетеді?
Жоспарда толтырылмаған тармақтар қалды: мысалы, қауіптері жоқ және «Қауіптер жоқ» белгісі қойылмаған кезең, бағаланбаған қауіп немесе шектері жоқ СБН. Оларды тізім бойынша толтырып, қайта бекітіңіз.
СБН анықталмаса не істеу керек?
Егер барлық елеулі қауіптер алдын ала талаптар бағдарламаларымен бақыланса, бұл рұқсат етілген нәтиже. Оны мезгіл-мезгіл қайта қарап отырыңыз. СБН-ді СБН-ді қолмен қосу түймесімен қолмен де қосуға болады.
Рақмет! Бұл анықтаманы жақсартуға көмектеседі.