HACCP rejasini 12 qadamda qanday tuzish
jeCheck’da HACCP rejasi Codex Alimentarius’ning 12 qadami boʻyicha ustada tuziladi. Chapda bajarilganlik belgilari bilan qadamlar roʻyxati, oʻngda joriy qadam mazmuni. Oʻzgarishlar darhol saqlanadi, tasdiqlash esa tekshiruvlar uchun rejaning qulflangan versiyasini yaratadi.
Reja bilan kim ishlaydi
Rejani administratorlar va HACCP menejerlari yaratishi, tahrirlashi va tasdiqlashi mumkin. Boshqa xodimlar rejani ustada ocha olmaydi va uni oʻzgartira olmaydi.
Qadamma-qadam: reja yaratish
- Rejani yarating. HACCP → HACCP rejasi ni oching va Yangi reja tugmasini bosing (agar hali rejalar boʻlmasa — Reja yaratish).
- Boshlangʻich nuqtani tanlang. Nomi ni kiriting va Nimadan boshlash maydonida Umumiy ovqatlanish namunaviy sxemasi yoki Boʻsh reja ni tanlang. Reja qamrab oladigan lokatsiyalarni belgilang (hech biri belgilanmasa — hammasi).
- Qadamlardan oʻting. Qadamlar orasida chapdagi roʻyxat yoki pastdagi tugmalar orqali harakatlaning. Har bir qadamda Bu qadamda nima qoldi bloki bor.
- Tasdiqlang. Rejani tasdiqlash tugmasini bosing, versiyaga izoh qoʻshing va tasdiqlang.
Har bir qadamda nimani toʻldirasiz
| Qadam | Nimani kiritasiz |
|---|---|
| 1. HACCP guruhi va qoʻllanish sohasi | guruh aʼzolari (xodimlar va tashqi ekspertlar, lavozim, malaka, majburiyatlar), guruh rahbari, qoʻllanish sohasi, dastlabki dasturlar |
| 2. Mahsulot tavsifi | mahsulotlar yoki mahsulot guruhlari: tarkibi, xususiyatlari, ishlov berish, qadoqlash, saqlash, yaroqlilik muddati, tarqatish, allergenlar, markirovka |
| 3. Moʻljallangan foydalanish | mahsulot qanday ishlatiladi va isteʼmolchi guruhlari, jumladan zaif guruhlar |
| 4. Blok-sxema | jarayon qadamlari va ular orasidagi bogʻlanishlar, qadam kirishlari, autsorsing, qayta ishlash |
| 5. Joyida tasdiqlash | tekshiruv sanasi va kim oʻtkazgani, qaysi nomuvofiqliklar tuzatilgani — Blok-sxemani tasdiqlash tugmasi |
| 6. Xavflar tahlili | qadamlar boʻyicha xavflar: turi, manbai, ehtimolligi va ogʻirligi, asoslangan ahamiyati, nazorat choralari |
| 7. KNN ni aniqlash | har bir ahamiyatli xavf uchun qarorlar daraxti |
| 8–11. Chegaralar, monitoring, tuzatuvchi choralar, verifikatsiya | har bir KNN uchun: kritik chegaralar va asoslash, monitoring (nima, qanday, qachon, kim), monitoring jurnali, tuzatuvchi choralar, verifikatsiya va validatsiya |
| 12. Hujjatlar va yozuvlar | saqlash muddatlari koʻrsatilgan hujjatlar va yozuvlar roʻyxati |
Xavflar tahlili va qarorlar daraxti
6-qadamda har bir jarayon qadamida Namunaviy xavflar tugmasi bor — u kutubxonadan shu turdagi qadamga mos xavflarni qoʻshadi. Har bir xavf xavf matritsasida (ehtimollik × ogʻirlik) uning ahamiyatli ekani yoki yoʻqligi asoslangan holda baholanishi kerak. Agar qadamda xavflar boʻlmasa, Xavflar yoʻq belgisini qoʻying — qadam tahlil qilingan deb hisoblanadi.
7-qadamda qarorlar daraxti har bir ahamiyatli xavf uchun toʻrttagacha «Ha / Yoʻq» savolini beradi. Natija — KNN, operatsion dastlabki dastur (OPRP), dastlabki dasturlar (PRP) orqali nazorat, keyingi qadamdagi KNN yoki jarayonni oʻzgartirish zarurati. KNN va OPRP uchun KNN yaratish va OPRP yaratish tugmalari bor; mezonlari va monitoringi boʻlgan chora bilan nazorat qilinadigan, lekin KNN boʻlmagan xavfni OPRP ga kiritish bilan qoʻlda belgilash mumkin. Kodlar tartib bilan beriladi: KNN-1, OPRP-1.
Jurnallar bilan bogʻlanish
Har bir KNN uchun Monitoring jurnali yaratish mumkin: jurnal maydonlari kritik chegaralardan yaratiladi, jadvalni esa oʻzingiz tanlaysiz. Mavjud jurnalni tanlash ham mumkin. Bunday jurnalda chegaradan oshish har doim kritik chetlanish hisoblanadi. Batafsil: Jurnallar va oʻlchovlar.
Tasdiqlash, versiyalar va qayta koʻrib chiqish
- Bajarilmagan bandlar boʻlsa, rejani tasdiqlab boʻlmaydi: tasdiqlash oynasi ularni qadam raqamlari bilan sanab chiqadi, bandni bosish esa oʻsha qadamga olib boradi.
- Tasdiqlash versiya yaratadi (v1, v2…). Eski versiyalarni chop etish uchun Versiyalar roʻyxatidan ochish mumkin.
- Agar reja tasdiqlangandan keyin oʻzgartirilsa, ogohlantirish chiqadi: yangisini tasdiqlamaguningizcha (Yangi versiyani tasdiqlash) tasdiqlangan versiya kuchda qoladi.
- Qayta koʻrib chiqish oraligʻi modul sozlamalarida belgilanadi (HACCP rejasini qayta koʻrib chiqish, oy, sukut boʻyicha 12) — tasdiqlash oynasida keyingi qayta koʻrib chiqishgacha necha oy qolgani koʻrsatiladi. Oraliq tugagach, rejada va umumiy koʻrinishda eslatma paydo boʻladi.
- Rejani chop etish va Guruh haqida buyruq bosma shakllarni ochadi.
- Tasdiqlangan rejani Arxivga oʻtkazish mumkin; versiyalari yoʻq qoralamani oʻchirish mumkin (Qoralamani oʻchirish).
Codex boʻyicha verifikatsiyani monitoringni oʻtkazayotgan kishidan boshqa odam bajaradi. Turli odamlarni tayinlang va tadbirlar jadvalini HACCP maʼlumotnomalari → Verifikatsiya da yuriting.
Koʻp beriladigan savollar
Lokatsiyalarning bir qismi uchun alohida reja tuzsa boʻladimi?
Ha. Reja yaratishda kerakli lokatsiyalarni belgilang. Hech birini belgilamasangiz, reja barcha HACCP lokatsiyalarini qamrab oladi.
Nega tasdiqlash tugmasi tasdiqlash oʻrniga roʻyxat koʻrsatadi?
Rejada hali bajarilmagan bandlar bor: masalan, xavflari ham, «Xavflar yoʻq» belgisi ham boʻlmagan qadam, bahosiz xavf yoki chegaralarsiz KNN. Roʻyxatni bajaring va qayta tasdiqlang.
Agar birorta ham KNN aniqlanmagan boʻlsa-chi?
Agar barcha ahamiyatli xavflar dastlabki dasturlar orqali nazorat qilinsa, bu maqbul natija. Uni vaqti-vaqti bilan qayta koʻrib chiqing. KNN ni qoʻlda qoʻshish tugmasi bilan KNN ni qoʻlda ham qoʻshish mumkin.
Rahmat! Bu yordam markazini yaxshilashga yordam beradi.