# Tafovutlar va seyf inventarizatsiyasi

> Naqd pul kamomadi va ortiqchasi qayerdan chiqadi, ularni qanday koʻrib chiqish va seyf inventarizatsiyasini qayta sanash, komissiya va dalolatnoma bilan oʻtkazish.

Источник: https://jecheck.io/uz/docs/cash/discrepancies

**Tafovut** — boʻlishi kerak boʻlgan va amalda chiqqan narsa oʻrtasidagi har qanday farq: kassir konvertga kassadagidan kam solgan, buxgalter konvertni qayta sanagan va pul yetmagan, plomba buzilgan, inventarizatsiyada konvert topilmagan. jeCheck tafovutni oʻzi yozadi, masʼulni tayinlaydi va boʻlim sozlovchisini xabardor qiladi, u esa qaror qabul qiladi.

## Tafovutlar qayerdan paydo boʻladi

| Qayerda | Nima boʻldi | Masʼul |
|---|---|---|
| Konvert topshirish | konvertda kassadagicha pul yoʻq (smena tafovuti) | kassir |
| Konvertni ochish | qayta sanashda summa maʼlum qilingani bilan mos kelmadi | konvert kassiri |
| Dalolatnoma bilan qabul qilish | konvert yoʻq, plomba buzilgan, qayta sanash mos kelmadi, konvertsiz naqd pul mos kelmadi | joʻnatuvchi yoki konvert kassiri |
| Inventarizatsiya | konvert joyida yoʻq, plomba buzilgan, konvertsiz naqd pul hisobdagidan koʻp yoki kam | — |

**Ruxsat etilgan farq** chegarasidagi farq (mayda pul, yaxlitlash) tafovut hisoblanmaydi — balans shunchaki fakt boʻyicha tenglashtiriladi. Ruxsat etilgan farq **Naqd pul omborlari → Qoidalar** da belgilanadi. Buzilgan plomba summasiz tafovutga aylanadi.

> [!NOTE]
> Smena tafovuti pulni harakatlantirmaydi: seyfga aynan konvertga solingan summa tushadi. Qolgan tafovutlar ombor balansini darhol haqiqiy summaga oʻzgartiradi — balans doim haqiqatda turgan pulga teng.

## Tafovutlar roʻyxati

**Dalolatnomalar va tafovutlar → Tafovutlar**: **Ochiq**, **Yopilgan**, **Barchasi** almashtirgichi va **Ochiq summa**. Jadvalda — sana, **Nima boʻldi**, **Qayerda**, **Summa**, **Masʼul** va **Qaror**. Ochiq tafovutlar soni umumiy koʻrinishda ham koʻrinadi — **Ochiq tafovutlar** plitkasi.

## Tafovutni koʻrib chiqish

Qarorni **Naqd pul: sozlash** huquqi bor xodim qabul qiladi — masalan, restoranlar tarmogʻining moliya direktori yoki salonlar egasi.

1. **Tafovutni oching.** Qatorda **Koʻrib chiqish** ni bosing.
2. **Qarorni tanlang:** **Zararga hisobdan chiqarildi**, **Xodimdan ushlab qolindi**, **Pul topildi** (faqat kamomad uchun), **Hisob xatosi** yoki **Boshqa**.
3. **Masʼulni tekshiring va izoh qoʻshing.** Masʼul oʻzi qoʻyilgan, uni almashtirish mumkin.
4. **«Tafovutni yopish» ni bosing.**

Agar **Pul topildi** tanlansa, summa omborga qaytadi. Yopilgan tafovutni **Qayta ochish** tugmasi bilan qaytarish mumkin — «Pul topildi» holatidan tashqari.

> [!TIP]
> «Xodimdan ushlab qolindi» — bu qaror haqidagi belgi. Ish haqidan ushlab qolishning oʻzi alohida amalga oshiriladi.

## Konvertlarni ochish

Konvertlardagi pul omborning oddiy naqd puliga aylanishi uchun (masalan, bankka topshirishdan oldin bosh kassada) omborni oching va **Konvertlarni ochish** ni bosing. Har bir ochilgan konvert boʻyicha qayta sanalgan summani yozing va **Qayta sanashni saqlash** ni bosing. Maʼlum qilingan summa bilan farq kassirga tafovut boʻladi.

## Seyf inventarizatsiyasi

Inventarizatsiya — butun omborni dalolatnoma bilan qayta sanash. Lokatsiyada **Naqd pul: sanash** huquqi kerak.

1. **Omborni oching.** Umumiy koʻrinishda seyf kartochkasini bosing va **Inventarizatsiya** ni tanlang.
2. **Konvertlarni tekshiring.** **Hisob boʻyicha konvertlar** blokida har bir konvertda **joyida** va **plomba butun** ni belgilang.
3. **Konvertsiz naqd pulni qayta sanang.** **Konvertsiz naqd pul — fakt boʻyicha** maydoni — summa yoki kupyuralar boʻyicha. Pastda **Hisob boʻyicha**, **Fakt** va farq koʻrinadi; hammasi mos kelsa — «mos».
4. **Komissiyani koʻrsating.** **Komissiya** maydonida qayta sanashda kim ishtirok etishini tanlang.
5. **Imzo qoʻying va oʻtkazing.** Qoidalarda imzolar yoqilgan boʻlsa — imzo qoʻying. **Oʻtkazish va dalolatnoma tuzish** ni bosing.

Topilmagan konvert «Yoʻqolgan» holatini oladi va kamomadga aylanadi, naqd pul farqi — kamomad yoki ortiqchaga. Barcha inventarizatsiyalar — **Dalolatnomalar va tafovutlar → Inventarizatsiyalar** yorligʻida: qatorni bosganda PDF dagi inventarizatsiya dalolatnomasi ochiladi.

## Koʻp beriladigan savollar

### Tafovut haqida kim bilib oladi?

Shu lokatsiyada **Naqd pul: sozlash** huquqi bor xodimlar darhol **Tafovutni koʻrib chiqish** tugmasi bilan «Kamomad …» yoki «Ortiqcha …» bildirishnomasini oladi.

### Inventarizatsiyani qanchalik tez-tez oʻtkazish kerak?

Buni kompaniya hal qiladi — masalan, lokatsiya menejeri almashganda yoki jadval boʻyicha. Inventarizatsiya dalolatnomasi raqami topshirish dalolatnomalari bilan bir xil seriyadan olinadi.