# Chat-botni qanday yaratish va sozlash

> Andoza, salomlashish va ohang, yoʻriqnomalardan bilimlar, tezkor javoblar, qoidalar, ssenariylar, odamga uzatish, qum qutisi, nashr qilish va versiyalar.

Источник: https://jecheck.io/uz/docs/bots/create-bot

Bot muharrirda sozlanadi: chapdagi yorliqlarda — bot nimani biladi va oʻzini qanday tutadi, oʻngda — qum qutisi, u yerda uni darhol tekshirish mumkin. Tahrirlar qoralamada toʻplanadi va faqat **Nashr qilish** dan keyin mijozlarga yetib boradi.

![Chat-botni qanday yaratish va sozlash](/docs-media/en/bots/editor.jpg)

## Nima kerak boʻladi

- **Chat-botlar: sozlash** huquqi;
- [«Yoʻriqnomalar»](/docs/instructions/overview) boʻlimida mijozlar uchun yoʻriqnomalar — menyu, narxlar, qoidalar, yetkazib berish. Ularsiz ham, tezkor javoblardan boshlash mumkin.

## Qadamma-qadam

1. **Botni yarating.** **Mijozlar → Chat-botlar** menyusida **Yangi bot** ni bosing, nomini kiriting va andozani tanlang:
   - **Mehmonlarni qoʻllab-quvvatlash** — yoʻriqnomalar boʻyicha javob beradi, shikoyatlarni qabul qiladi va lokatsiya menejeriga vazifa qoʻyadi;
   - **Arizalar va yozilish** — mijozning ismi, telefoni va istaklarini yigʻadi va arizani xodimlarga uzatadi;
   - **Boʻsh bot** — faqat asosiy qoidalar.
2. **«Asosiy» yorligʻi.** Bot nomi (u mijozlarga shunday tanishtiradi), ohang — doʻstona, rasmiy «Siz» bilan yoki «qisqa va aniq», salomlashish va **Kompaniya va bot roli haqida** xatboshisi: siz kimsiz va bot nimada yordam beradi. Shu yerda javob tillari (boʻsh — mijoz tilida), bot biladigan lokatsiyalar va belgilar: SI ekanini aytish-aytmaslik, emoji mumkinmi, lokatsiyani aniqlash-aniqlamaslik, baho soʻrash-soʻramaslik.
3. **«Bilimlar» yorligʻi.** Mijozlarga koʻrsatish mumkin boʻlgan yoʻriqnoma papkalari yonidagi almashtirgichni yoqing — bot ulardan bir-ikki daqiqadan keyin foydalana boshlaydi. Pastda — **Tezkor javoblar**: koʻp beriladigan savolga aniq javob («Avtoturargoh bormi?»). Ularni xodimlar «Dialoglar»da bitta tugma bilan qoʻyadi.
4. **«Qoidalar» yorligʻi.** Botga nima mumkin va nima mumkin emas: «Chegirma vaʼda qilma», «Narxlarni faqat bilimlar bazasidan ayt», «Raqobatchilarni muhokama qilma». Har bir qoida — alohida qatorda.
5. **«Ssenariylar» yorligʻi.** Odatiy vaziyatlar uchun qadamma-qadam koʻrsatmalar — pastga qarang.
6. **«Amallar» yorligʻi.** Bot jeCheck va sizning tizimlaringizda nima qila oladi — [Bot amallari](/docs/bots/actions) ga qarang.
7. **«Odamga uzatish» yorligʻi.** Xodimni qachon chaqirish, kimni va mijozga nima deyish — pastga qarang.
8. **Oʻngdagi qum qutisida tekshiring** va **Nashr qilish** ni bosing. Keyin [kanallarni](/docs/bots/channels) ulang.

## Bilimlar: bot nimani koʻradi

Bot faqat mijozlarga ochiq yoʻriqnoma papkalari boʻyicha javob beradi. Papkani bevosita **Bilimlar** yorligʻida almashtirgich bilan ochish mumkin — yoki [«Yoʻriqnomalar»](/docs/instructions/overview) ning oʻzida papkaning SI-koʻrinish sozlamalarida («mijozlarga»). Ichki papkalar ota papkaning koʻrinishini meros qilib oladi.

Agar ochiq papkalar bir nechta boʻlsa-yu, bu bot ulardan faqat bir qismini ishlatishi kerak boʻlsa, **Bu bot barcha ochiq papkalarni emas, faqat belgilanganlarini ishlatadi** ni belgilang va keraklilarini tanlang.

> [!TIP]
> Mijozlar uchun yoʻriqnomalarni oddiy jumlalar bilan, har maqolada bitta mavzu boʻyicha yozing: «Menyu va allergenlar», «Yetkazib berish va toʻlov», «Ustaga yozilish». Sarlavha qanchalik aniq boʻlsa, bot javobni shunchalik ishonchli topadi.

## Ssenariylar

Ssenariy — odatiy vaziyat uchun oddiy matndagi koʻrsatma. Unda ikkita maydon bor:

- **Qachon qoʻllash** — vaziyat: «Mijoz sifat, xizmat koʻrsatish yoki tozalikdan norozi».
- **Qadamlar** — har qatorda bitta qadam: mijozdan nima soʻrash, qaysi amalni chaqirish va oxirida nima deyish.

«Shikoyat» ssenariysi namunasi:

```
1. Bahona qilmasdan, samimiy uzr soʻra.
2. Lokatsiya, vaqt va aynan nima boʻlganini aniqla. Oʻrinli boʻlsa, surat soʻra.
3. Shikoyat mohiyatini qayta aytib ber va hammasi toʻgʻrimi, deb soʻra.
4. «Mijoz shikoyati» amalini chaqir.
5. Murojaat raqamini ayt va menejer bir sutka ichida koʻrib chiqishini bildir.
6. Agar mijoz kompensatsiya talab qilsa — dialogni xodimga uzat.
```

Oʻzingiz yozishni xohlamasangiz — roʻyxat ustidagi maydonda vaziyatni oʻz soʻzlaringiz bilan tasvirlang va **Tuzish** ni bosing: SI nom, shart va qadamlarni taklif qiladi, ularni saqlashdan oldin tuzatish mumkin.

## Odamga uzatish

**Odamga uzatish** yorligʻida bot xodimni qachon chaqirishini belgilang:

- **Mijoz odam soʻraydi**;
- **Mijozning jahli chiqqan yoki vaziyat ziddiyatli**;
- **Bot ketma-ket N marta javob topmadi** (0 — bu sabab boʻyicha uzatmaslik).

**Kimga** — navbat-boʻlim yoki dialog lokatsiyasida javob berish huquqi bor xodimlar. **Uzatishda mijozga xabar** ni bot oʻzi yuboradi. **Ish vaqtini hisobga olish** yoqilsa, ish kunlari va soatlaridan tashqari mijoz boshqa xabar oladi — xodim keyinroq javob berishi haqida.

Xodimlar «Mijoz javob kutmoqda» bildirishnomasini oladi, dialog esa **Dialoglar → Javob kutmoqda** da paydo boʻladi.

## Qum qutisi

Muharrirning oʻng tomonida — **Tekshiruv** oynasi: mijoz kabi yozing. Botning har bir javobi ostida — **Fikrlash jarayoni**: u bilimlardan nimani qidirgani va nimani topgani, qaysi ssenariyni ochgani, qaysi amalni chaqirgan boʻlardi. Qum qutisida vazifalar, arizalar va bildirishnomalar **yaratilmaydi** — faqat nima qilingan boʻlishi koʻrsatiladi. Tashqi tizimlarga GET usulidagi soʻrovlar haqiqatda bajariladi (bu maʼlumotlarni oʻqish).

Qum qutisi qoralama bilan javob beradi — soʻnggi tahrirlaringiz bilan, hatto nashr qilinmaganlari bilan ham. Strelkali tugma — suhbatni qaytadan boshlash.

## Nashr qilish va versiyalar

- **Nashr qilish** — mijozlar darhol yangi versiya boʻyicha javob ola boshlaydi. «Nima oʻzgardi» izohini qoʻshish mumkin.
- Sarlavhadagi **Mijozlarga javob beradi** almashtirgichi — botni pauzaga qoʻyish. Pauzada yangi dialoglarni darhol xodimlar oladi.
- **Versiyalar** yorligʻi — nashrlar tarixi. **Qoralamaga qaytarish** qoralamani tanlangan versiya bilan almashtiradi; mijozlarga u yangi nashrdan keyin yetib boradi.

## Koʻp beriladigan savollar

### Yoʻriqnoma bor boʻlsa ham, bot nega javob topmaydi?

Papka mijozlarga ochiqligini (**Bilimlar** yorligʻidagi almashtirgich) va yoʻriqnoma nashr qilinganini tekshiring. Papka ochilgandan keyin botga bir-ikki daqiqa kerak. Javob baribir topilmasa, uzun yoʻriqnomani tushunarli sarlavhali maqolalarga boʻling yoki tezkor javob qoʻshing.

### Bot mijozlarga qozoq tilida javob beradi, yoʻriqnomalar esa rus tilida — bu ishlaydimi?

Ha. Bot bilimlardan qidirish uchun savol mohiyatini tarjima qiladi va mijoz tilida javob beradi.

### Bot kompensatsiya vaʼda qilmasligi uchun nima qilish kerak?

**Qoidalar** yorligʻiga qoida va shikoyat ssenariysiga qadam qoʻshing: «Agar mijoz kompensatsiya talab qilsa — dialogni xodimga uzat». «Mehmonlarni qoʻllab-quvvatlash» andozasida bu allaqachon bor.