# ХАССП ауытқулары және түзету әрекеттері

> Ауытқу қалай пайда болады, жабу үшін не толтыру керек, қайта өлшеу, жою тапсырмасы және ХАССП менеджерінің тексеруі.

Источник: https://jecheck.io/kk/docs/haccp/deviations

Журнал жазбасындағы мән сыни шектен шыққанда, жол берілмейтін нұсқа таңдалғанда немесе «Иә / Жоқ» жауабы нормаға сәйкес келмегенде ауытқу автоматты түрде ашылады. Оны тек түзету әрекеттерінен кейін жабуға болады: түзету, өнім бойынша шешім, ал сыни ауытқулар үшін — қосымша себеп және қайталанудың алдын алу шаралары.

## Ауытқу қалай пайда болады

Қызметкер шектен тыс мәні бар жазбаны сақтаған кезде нысан алдын ала ескертеді: «Мән шектен тыс: сақтағаннан кейін ауытқу ашылады». Ауытқу бірден мына жерлерде пайда болады:

- **ХАССП → Ауытқулар** бөлімінде;
- осы нүктенің **Бүгін** бетінде, **Ауытқулар: түзету әрекеттері қажет** блогында;
- **ХАССП шолуы** көрсеткіштерінде.

Ауытқудың ауырлығы — **Сыни** немесе **Елеулі** — және жою мерзімі болады. Сыни ауытқулар үшін мерзім қысқарақ. ХАССП жоспарының бақылау нүктесімен (СБН) байланысты журналдардағы ауытқулар әрқашан сыни болады. Мерзімі өткен ауытқуларға «мерзімі бітті» белгісі қойылады.

## Мәртебелер

| Мәртебе | Нені білдіреді |
|---|---|
| Ашық | ауытқу жаңа ғана пайда болды |
| Түзетілуде | жұмыс басталды немесе түзету тапсырмасы құрылды |
| Тексеруде | түзету әрекеттері тексеруге жіберілді |
| Жабық | әрекеттер расталды |

Тізілім қойындылары: **Жұмыста**, **Тексеруде**, **Жаңа**, **Жабылғандар**, **Барлығы**. Нүкте, журнал және ауырлық бойынша сүзгілер бар.

![Қойындылары мен сүзгілері бар ауытқулар тізілімі](/docs-media/kk/haccp/deviations.jpg)

## Қадам бойынша: ауытқуды жою

1. **Карточканы ашыңыз.** Тізілімдегі ауытқуды басыңыз немесе **Бүгін** бетінде **Түзету** түймесін басыңыз.

   ![Түзету әрекеттері бар ауытқу карточкасы](/docs-media/kk/haccp/deviation-card.jpg)
2. **Дереу түзету.** Процесті бақылауға қалай қайтарғаныңызды сипаттаңыз: мысалы, өнімді жұмыс істеп тұрған тоңазытқышқа ауыстырдыңыз.
3. **Өнім бойынша шешім.** Бір нұсқаны таңдаңыз: қауіпсіздікті бағалағаннан кейін шығарылды, қайта өңделді, кәдеге жаратылды, жеткізушіге қайтарылды, шешім қабылданғанға дейін оқшауланды (карантин) немесе өнім зардап шекпеді. Төменде не және қанша екенін көрсетуге болады.
4. **Себеп және алдын алу шарасы.** Бұл не себепті болғанын және қайталанбауы үшін не істейтініңізді сипаттаңыз. Сыни ауытқу үшін екі өріс те міндетті.
5. **Фото және жауапты.** **«Кейін» фотосы** қосып, жауаптыны таңдаңыз. Журнал баптауында **Ауытқуды жабу кезінде фото міндетті** қосулы болса, блоктың жанында жұлдызша тұрады, ал фотосыз ауытқуды жабу да, тексеруге жіберу де мүмкін емес.
6. **Жіберіңіз.** **Жобаны сақтау** — жібермей сақтау. **Тексеруге жіберу** — ХАССП менеджеріне беру. Әкімші мен ХАССП менеджерінде оның орнына **Ауытқуды жабу** түймесі болады.

> [!NOTE]
> Түзетусіз және өнім бойынша шешімсіз (ал журнал талап етсе — фотосыз) ауытқуды жабу да, тексеруге жіберу де мүмкін емес — жүйе нені толтыру қалғанын көрсетеді.

## Қайта өлшеу

Түзетуден кейін бақылау өлшеуін жасаңыз: **Бүгін** бетінде ауытқудың жанындағы **Қайта өлшеу** түймесін басыңыз. Жазба ауытқуға байланыстырылады, ал карточкада мәннің қалыпты екені не емес екені көрінеді. Қайта өлшеу әлі де шектен тыс болса, ауытқу ашық күйінде қалады.

## Жою тапсырмасы

Егер жоюмен басқа қызметкер айналысатын болса, **Жою тапсырмасы** түймесін басыңыз: **Орындаушы** мен **Мерзімі** өрістерін толтырып, **Не істеу керек** өрісінде тапсырманы сипаттаңыз. Тапсырма [Тапсырмалар](/docs/tasks) бөліміне түседі; орындаушы «кейін» фотосын тіркейді, тапсырма беруші жұмысты қабылдайды. Ауытқу жабылғанда байланысты тапсырма да жабылады.

## Тексеру және жабу

«Тексеруде» мәртебесіндегі ауытқуды ХАССП менеджері тексереді: **Растау және жабу** немесе міндетті пікірмен **Пысықтауға қайтару**. Сыни емес ауытқуларды нүкте басқарушысы да растай алады. Сыни ауытқуларды тек ХАССП менеджері немесе әкімші жабады — осылайша орындау тексеруден бөлінеді.

## Тексеруге арналған тізілім

**Тексеруге арналған тізілім** түймесі ауытқулар мен түзету әрекеттерінің баспа тізілімін жасайды. Еркін кезеңге арналған тізілім **ХАССП анықтамалықтары → Құжаттар** бөлімінде де бар.

## Жиі қойылатын сұрақтар

### Қате ауытқуды жоюға бола ма?

Жоқ. Жазба қате енгізілген болса, оны журналда себебін көрсетіп түзетуге болады, бірақ ауытқуды түзету әрекеттерімен жабу керек. Тарих тексерулер үшін сақталады.

### Ауытқулар туралы хабарландыруларды кім алады?

Жаңа ауытқу туралы нүкте басқарушылары, ал сыни ауытқу туралы қосымша ХАССП менеджерлері біледі. Бұл хабарландыруларды өшіруге болады: **ХАССП баптаулары → Мерзімдер мен хабарландырулар → Ауытқулар туралы хабарлау**. Бұл жағдайда ауытқудың өзі бәрібір ашылады және тізілімде болады. Әрекеттер тексеруге жіберілгенде хабарландыруды ХАССП менеджерлері алады. Пысықтауға қайтарылғанда хабарландыру ауытқуға жауаптыға жіберіледі, ал ол тағайындалмаса — нүкте басқарушыларына.

### Неге «Ауытқуды жабу» түймесі жұмыс істемейді?

Міндетті өрістер толтырылмаған болуы мүмкін: түзету, өнім бойынша шешім, ал сыни ауытқу үшін — себеп және қайталанудың алдын алу шарасы. Журнал ауытқуды жабу кезінде фото талап етсе — **«Кейін» фотосы** қосыңыз. Бұл талап **Журналдар → Журналды баптау** бөлімінде қосылады және өшіріледі.