# Шотпен шығысты қалай беру керек

> Жаңа шығыс: бап, сома, контрагент, шот — ЖИ өрістерді шоттан толтырады, қайталауларды және бюджетті тексереді және кім келісетінін көрсетеді.

Источник: https://jecheck.io/kk/docs/expenses/create-expense

Шығыс — төлемге өтінім: не үшін төлейміз, кімге, қанша және қай бап бойынша. Шығыс беру үшін нүктеде **Шығыстар: беру** құқығы қажет.

## Қадам бойынша

1. **Форманы ашыңыз.** **Қаржы → Шығыстар → Жаңа шығыс**.
2. **Шотты жүктеңіз.** PDF, фото немесе сканды терезеге сүйреп апарыңыз — ЖИ шотты оқып, контрагентті, БСН/ЖСН (ИНН), шоттың нөмірі мен күнін, соманы, ҚҚС-ты, валютаны және мақсатын толтырады. ЖИ толтырған өрістер ерекшеленген — оларды тексеріңіз.
3. **Қалғанын толтырыңыз:**
   - **Не үшін төлейміз** — түсінікті атау: «Абай көшесіндегі үй-жайдың желтоқсандағы жалдауы»;
   - **Бап** — келісу маршруты мен бюджет соған байланысты;
   - **Сома**, **ҚҚС**, **Контрагент** (жаңа контрагент өзі сақталады);
   - **Нүкте** немесе **Бүкіл компания**, **Бөлім (ҚЖО)**;
   - **Төлем** — тәсілі, **Төлеу мерзімі**, шұғылдығы;
   - **Бюджет айы** — шығысты қай айда есепке алу;
   - **Келісушілерге түсініктеме** — шығыс не үшін қажет, сілтемелер, уағдаластықтар.
4. **Оң жаққа қараңыз.** **Тексеру** блогы — бап бюджеті: **Жоспар**, қанша **Қалады** және **Асып кету**. **Қайда барады** блогы — бап маршруты бойынша кім келісетіні.
5. **Жіберіңіз.** **Келісуге жіберу** — шығыс маршруттың бірінші кезеңіне кетеді. Жобаны сақтап, кейінірек жіберуге болады.

> [!NOTE]
> Бап бюджеттен асуға тыйым салса, шығысты жоспардан тыс беруге болмайды — «Беруге болмайды: бап асып кетуге тыйым салады» шығады. Бап тек ескертсе, шығыс белгімен өтеді, ал маршрут тағы бір келісу қосуы мүмкін.

## Тексерулер

Берілгеннен кейін jeCheck шығысты өзі тексереді және карточкада ескертулерді көрсетеді:

- бұл контрагентте осындай шот нөмірі бұрын болған;
- соңғы 45 күнде сол контрагентке сол сома;
- бөлшектеу: 3 күн ішінде бір контрагентке бірнеше ұсақ шығыс;
- баға орташадан 40%-дан артық өсті;
- жаңа контрагентке бірінші төлем;
- сол шот файлы басқа шығысқа тіркелген;
- бап талап етсе де, шот жоқ;
- бюджеттен асу.

**ЖИ-бақылаушы** қосулы болса, ол шығысты компания регламентімен салыстырады және ұсыным қояды: **келісуге болады**, **тексерген жөн** немесе **қабылдамауды ұсынады** — себептерімен. Шешімді бәрібір адам қабылдайды.

## Пысықтауға қайтарылса

Келісуші шығысты міндетті түсініктемемен қайтара алады. Сіз хабарлама аласыз, шығыс **Менікі** қойындысында «Пысықтауда» күйімен пайда болады. **Түзетіп, жіберу** түймесін басыңыз — шығыс сол кезеңге қайтады.

## Шығысты кері қайтару

Шығыс төленбегенше, автор оны карточкада **Кері қайтара** алады (**Тағы** мәзірі). Шығыс «Болдырылмады» күйіне өтеді, тарих сақталады.

## Жиі қойылатын сұрақтар

### Шот танылмады — не істеу керек?

Өрістерді қолмен толтырыңыз. ЖИ бухгалтерлік бағдарламадан алынған PDF пен анық фотоларды жақсы оқиды. Тану «ЖИ» мүмкіндігі қосулы және жалпы баптауларда **ЖИ шоттарды оқиды** белгісі қойылған кезде жұмыс істейді.

### Шығысты шотсыз беруге бола ма?

Иә, егер бап шотты талап етпесе (**Шотсыз беруге болмайды** өшірулі). Шотты немесе чекті кейінірек тіркеуге болады.

### Бірдей төлемдерді ай сайын қалай қайталау керек?

**Баптар мен маршруттар** ішінде **Тұрақты төлемдерді** баптаңыз — таңдалған күні шығыс өзі құрылып, келісуге кетеді. Қараңыз: [Баптау](/docs/expenses/settings).