# Қолма-қол ақша қоймалары, ережелер және ақша қозғалысы

> Сейфтерді, инкассаторларды, бас касса мен банкті, тапсыру және қабылдау ережелерін қалай баптау, қолма-қол ақшаны енгізу не беру және кезеңдегі қозғалысты көру.

Источник: https://jecheck.io/kk/docs/cash/storages

**Қойма** — қолма-қол ақша жататын орын: нүкте сейфі, инкассатор сөмкесі, бас касса (бухгалтерия) немесе банк. Әр қойманың жауаптылары бар — тек олар оған ақшаны акт бойынша қабылдап, әрі қарай береді. Қоймалар мен ережелерді **Баптаулар → Қолма-қол ақша қоймалары** ішінде **Қолма-қол ақша: баптау** құқығы бар қызметкер баптайды.

![Қолма-қол ақша қоймалары, ережелер және ақша қозғалысы](/docs-media/en/cash/storages.jpg)

## Өзі не құрылады

Бөлім алғаш ашылғанда jeCheck мыналарды жасайды:

- **әр нүктеге сейф** — оның жауаптылары нүкте басшылары; жаңа нүктелерде сейф өзі пайда болады;
- **Бухгалтерия** — бас касса;
- **Банк** — ол тек ақша қабылдайды, оның жауаптылары жоқ.

Инкассаторларды қосып, жауаптыларды тексеру ғана қалады.

## Қоймалар

**Қоймалар** қойындысы оларды ақша жолы бойынша топтайды: **Нүктелер**, **Инкассаторлар**, **Бас касса**, **Банк**. Жолда жауаптылар (немесе «жауапты жоқ»), әдетте қайда беретіні, лимит, инкассация күндері және баланс көрінеді.

1. **Қойма қосыңыз.** **Қойма қосу** → **Бұл не** өрісінде **Инкассатор**, **Бас касса**, **Нүкте сейфі** немесе **Банк** таңдаңыз.
2. **Деректерді толтырыңыз.** **Атауы** (мысалы, «Инкассатор Иван» немесе «Бухгалтерия кассасы»); инкассатор үшін — **Қызметкер-инкассатор**; нүктедегі касса үшін — **Нүкте (касса нүктеде болса)**.
3. **Жауаптыларды тағайындаңыз.** **Жауаптылар** — қоймаға ақшаны кім қабылдап, әрі қарай береді. Нүкте сейфіне конверттерді **Қолма-қол ақша: нүкте кассасы** құқығы барлардың бәрі тапсыра алады, ал ақшаны акт бойынша жауаптылар қабылдайды.
4. **Лимит қойыңыз.** **Лимит** — қоймада одан көп болса, шолуда және таңғы жиынтықта «алып кету уақыты» сигналы пайда болады. Мысалы, демалыс күндерінің түсімі сәрсенбіге дейін жиналмауы үшін кофехана сейфінің лимиті.
5. **Әдетте қайда беретінін және инкассация күндерін көрсетіңіз.** **Әдетте қайда береді** актіге өзі қойылады. **Инкассация күндері** — осы күндері таңертең жауаптыларға және алып кететін адамға еске салғыш келеді.
6. **Сақтаңыз.**

Қойманы алып тастау үшін оны ашып, **Алып тастау** түймесін басыңыз. Ол бойынша операциялар болса, ол өшіріледі, ал тарих сақталады. Қайта қосу — **Қойма әрекет етеді** ауыстырып-қосқышы.

## Ережелер

**Ережелер** қойындысы бүкіл компанияға әрекет етеді:

| Ереже | Не істейді |
|---|---|
| **Пломба нөмірі міндетті** | пломбасыз немесе сейф-пакетсіз конвертті тапсыруға болмайды; бір пломба — айналымда бір конверт |
| **Касса бойынша сома міндетті** | кассир қолма-қол ақшаны Z-есеп бойынша енгізеді — конвертпен айырма бірден ауысым алшақтығына айналады |
| **Конверт фотосы міндетті** | тапсыру кезінде мөрленген конверттің суреті |
| **Соқыр қабылдау** | алушы қайта санап, растағанша мәлімделген сомаларды көрмейді |
| **Актілердегі қолдар** | тапсырушы мен қабылдаушы экранда қол қояды; қолдар акт PDF-іне түседі |

Төменде — **Конверт «жатып қалды», күннен кейін** (шолудағы және таңғы жиынтықтағы сигнал), **Алшақтық шегі** (осы сомаға дейінгі айырма алшақтық болып есептелмейді), **Конверт нөмірінің префиксі**, **Акт нөмірінің префиксі**, **Валюта** (алғашқы операцияларға дейін өзгертуге болады) және номиналдар бойынша санауға арналған **Купюралар мен тиындар**. **Сақтау** түймесін басыңыз.

## Қолма-қол ақшаны енгізу немесе беру

Конверттерден тыс ұсақ операциялар үшін — банктен ұсақ ақша алу, салонға шаруашылық тауарларын сатып алу — қойманы ашып, **Қолма-қол ақша енгізу** немесе **Қолма-қол ақша беру** түймесін басыңыз. Бір қойма таңдалса, дәл осы түймелер **Ақша қозғалысы** бетінде де бар.

- **Соманы** және міндетті түрде — **Ақша қайдан** немесе **Не үшін** көрсетіңіз.
- Беру үшін **Шығыс бабын** таңдауға болады — сонда шығыс баптар бойынша талдауға түседі.
- **Жазу** түймесін басыңыз.

Қоймада конвертсіз жатқаннан артық беруге болмайды: алдымен конвертті ашыңыз. Қате түсімді немесе беруді **Қолма-қол ақша: баптау** құқығы бар қызметкер **Ақша қозғалысы** бетіндегі журнал жолындағы **Қате операцияны болдырмау** түймесімен болдырмайды. Шығыс бойынша беруді бұлай болдырмау мүмкін емес — ол үшін шығыстың өзіндегі төлемді болдырмайды.

## Шығысты кассадан төлеу

Ірі шығындарды келісумен [Шығыстар](/docs/expenses/overview) арқылы жүргізген жөн. Қазынашы келісілген шығыстың төлемін «Қолма-қол ақша» тәсілімен белгілегенде, төлем терезесінде **Кассадан беру** өрісі бар: қойманы таңдаңыз, сонда сома одан есептен шығарылып, шығыс пен бапқа сілтемесімен ақша қозғалысына түседі. **Кассадан емес — тек белгі** — төлемді жай ғана белгілеу. Шығыс төлемі болдырылмаса, касса бойынша қозғалыс та жойылады. Толығырақ — [Шығыстарды төлеу](/docs/expenses/payments).

## Ақша қозғалысы

**Қаржы → Ақша қозғалысы** беті — кезеңдегі қолма-қол ақшаның кірісі, шығысы және қалдықтары. **Қолма-қол ақша: есептер** құқығы қажет (жауапты өз қоймасын онсыз да көреді).

- **Қоймалар** — бір немесе бірнеше; кезең — **Бүгін**, **7 күн**, **Осы ай**, **Өткен ай** түймелерімен немесе **бастап** … **дейін** күндерімен.
- **Басында**, **Түсті**, **Берілді**, **Соңында** плиткалары.
- **Күндер бойынша** және **Түрлері бойынша** — қалдық қалай өзгерді және кіріс пен шығыс неден құралды: конверттер, актілер бойынша қабылдау мен беру, түсімдер, шығыстар, кемшіліктер мен артықшылықтар.
- Ағымдағы қалдығы бар операциялар журналы: **Қашан**, **Операция**, **Сома**, **Қалдық**.
- **Excel** — таңдалған кезеңге жүктеп алу.

Таңдалған қоймалар арасындағы берулер ішкі болып есептеледі және кіріс пен шығысты ұлғайтпайды: желінің барлық сейфтері таңдалса, конверттің бір нүкте сейфінен басқасына ауысуы «Түсті» мен «Берілді» ішіне кірмейді.

## Жиі қойылатын сұрақтар

### Инкассатор жұмыстан шықты — оның қоймасы не болады?

Қалдықты акт бойынша басқа инкассаторға немесе бас кассаға беріп, содан кейін қойманы ашып, **Алып тастау** түймесін басыңыз: ол өшіріледі, тарих сақталады.

### Кассаны басқа валютада жүргізуге бола ма?

Валюта компанияға біреу және **Ережелер → Валюта** ішінде белгіленеді. Оны алғашқы операцияларға дейін өзгертуге болады.