# API және MCP — есепке алу жүйелері мен ЖИ көмекшілерін қосу

> Компанияның API кілттері, жеке токендер, Claude, ChatGPT және Cursor-ды MCP арқылы jeCheck-ке қосу, шақырулар журналы және қауіпсіздік.

Источник: https://jecheck.io/kk/docs/account/api-mcp

**API және MCP** бөлімі jeCheck деректерін басқа жүйелер мен ЖИ көмекшілеріне ашады: есепке алу жүйесі тексерулерді алып, тапсырма қоя алады, BI есептер құрады, ал Claude немесе ChatGPT желіңіз туралы сұрақтарға жауап беріп, талдау дайындайды. Барлығы кабинеттегідей құқықтармен жұмыс істейді: кілт немесе көмекші тек рұқсат етілгенді ғана көреді.

Бөлім **Басқару → API және MCP** мәзірінен немесе профиль мәзірінен ашылады (бүйір мәзірдің төменгі жағындағы атыңызды басыңыз). API және MCP **Enterprise** тарифінде қолжетімді.

Бағдарламашыларға арналған техникалық құжаттама (ағылшынша) — [jecheck.io/developers](https://jecheck.io/developers) порталында: барлық әдістер, сұрау мен жауап мысалдары, қателер.

## Нені қосуға болады

- **Есепке алу және кадр жүйелері** — тексерулерді, табельді, жалақыны жүктеу, қызметкерлер мен нүктелерді синхрондау, тапсырма жасау.
- **BI (Power BI, Looker, Metabase)** — аудиттерді, бұзушылықтарды, регламенттердің орындалуын және ХАССП деректерін есептерге алу.
- **Боттар мен порталдар** — нұсқаулықтарды көрсету, өтінімдер қабылдау, тапсырмалар туралы еске салу.
- **ЖИ көмекшілері (Claude, ChatGPT, Cursor және т.б.)** — MCP арқылы көмекші қажетті деректерді өзі табады және сіздің атыңыздан тапсырма қоя алады.

## Компания кілттері

Компания кілті нақты адамсыз өздігінен жұмыс істейтін интеграцияларға арналған. Оны **Компанияның API кілттері** құқығы бар қызметкер береді (әкімшіде бар).

1. **API және MCP → Компания кілттері** бөлімін ашып, **Жаңа кілт** батырмасын басыңыз.
2. Кілтті оны пайдаланатын жүйе бойынша атаңыз, мысалы «1С» немесе «Power BI».
3. **Қолжетімділікті** таңдаңыз: **Тек оқу** немесе **Оқу және жазу**.
4. **Кілт рөлдерін** белгілеңіз — кілт дәл осы рөлдердің құқықтарын алады. Тек барлық құқықтары өзіңізде бар рөлдерді бере аласыз.
5. **Нүктелерді** таңдаңыз — кілт тек осы нүктелердің деректерін көреді (немесе барлығын, жаңаларын қоса).
6. Қажет болса, жарамдылық мерзімін көрсетіп, **Жасау** батырмасын басыңыз.
7. Токенді көшіріңіз — ол **бір рет қана** көрсетіледі. Оны интеграция әзірлеушісіне қауіпсіз жолмен беріңіз.

> Кілт «API: атауы» қызметтік пайдаланушысы атынан жұмыс істейді. Ол кабинетке және қолданбаға кіре алмайды, ал интеграция жасаған немесе өзгерткен барлық нәрсе тарихта осы атпен көрінеді.

**Толық қолжетімділікті** (әкімші сияқты) тек әкімші бере алады. Оны интеграцияға шынымен барлық бөлімдер қажет болса ғана пайдаланыңыз.

Кілтті **Өзгерту** — токенді ауыстырмай атауын, рөлдерін, нүктелерін және қолжетімділігін өзгерту — немесе **Кері қайтару** мүмкін: интеграция бірден тоқтайды.

## Жеке токендер

Жеке токен **сіздің** құқықтарыңызбен жұмыс істейді және скрипттерге, API-ді тексеруге және әзірлеушінің ЖИ құралдарына (Cursor, Claude Code, VS Code) жарайды. Оны **Менің токендерім** қойындысында жасауға болады, егер сізде **Жеке API токендері және ЖИ қолданбалары** құқығы болса. Жеке токенді басқа адамдарға бермеңіз.

## ЖИ көмекшісін қосу (MCP)

MCP — ЖИ көмекшілері сервистерге қосылатын ашық хаттама. **ЖИ қолданбалары (MCP)** қойындысында сервер мекенжайы және қадамдық нұсқаулық бар.

**Claude және ChatGPT** токенсіз қосылады:

1. **Сервер мекенжайын** көшіріңіз.
2. Claude-та: **Баптаулар → Коннекторлар → Өз коннекторыңызды қосу**. ChatGPT-де: **Баптаулар → Қолданбалар мен коннекторлар → Жасау**.
3. Мекенжайды қойып, **Қосу** батырмасын басыңыз, jeCheck-ке кіріп, қолжетімділікке рұқсат беріңіз. **Өзгерістерге рұқсат беру** белгісін алып тастауға болады — сонда көмекші тек оқиды.

**Cursor, VS Code, Claude Code** жеке токенмен қосылады — көшіруге дайын баптаулар сол қойындыда.

Көмекшіге сұрақ мысалдары:

- «Осы айда асүй аудитін қай бес нүкте ең нашар өтті және қандай бұзушылықтар қайталанады?»
- «Достық нүктесінде қандай тапсырмалар мерзімі өтіп кетті? Жауаптылар бойынша топтастыр.»
- «Бүгін ХАССП температура журналдарында өткізіп алулар бар ма?»
- «Орталық асүйде қазір кім ауысымда?»

Қосылған қолданбалар **Қосылған қолданбалар** тізімінде көрінеді; **Ажырату** батырмасы олардың қолжетімділігін бірден жабады.

## Шақырулар журналы

**Шақырулар журналы** қойындысында API және MCP-ге соңғы 100 сұрау бар: уақыт, кілт, операция, жауап коды және IP. Әкімші мен «Компанияның API кілттері» құқығы барлар компания кілттерінің шақыруларын, әр қызметкер өз токендері мен қолданбаларының шақыруларын көреді. Журнал 30 күн сақталады. Кілттерді беру және кері қайтару «Құқықтар мен рөлдер» бөлімінің қолжетімділік журналына жазылады.

## Қауіпсіздік

- Әр жүйеге ең аз рөлдер мен нүктелері бар бөлек кілт жасаңыз — оны шектеу және кері қайтару оңайырақ.
- Интеграция тек деректерді оқитын болса, **Тек оқу** беріңіз.
- Уақытша қосылымдар үшін жарамдылық мерзімін көрсетіңіз.
- Пайдаланылмайтын кілттерді кері қайтарыңыз. Токен бөгде адамдарға түсуі мүмкін болса, оны дереу кері қайтарып, жаңасын жасаңыз.

## Жиі қойылатын сұрақтар

### Неге сұраулар plan_required қатесін қайтарады?

API және MCP Enterprise тарифіне кіреді. Кілттерді алдын ала жасауға болады, бірақ компания Enterprise тарифіне өтпейінше сұраулар қабылданбайды.

### Кілт деректердің бір бөлігін көрмейді

Кілт тек өз рөлдері мен нүктелерінің деректерін көреді — кабинетте осындай құқықтары бар қызметкер сияқты. Кілттің рөлдері мен нүктелерін немесе «Құқықтар мен рөлдер» бөліміндегі рөл құқықтарын тексеріңіз.

### Нұсқаулық ботының ескі кілті жұмыс істей ме?

Иә. Бұрын білім базасы ботына берілген кілттер нұсқаулықтармен жұмыс істеуін жалғастырады. Басқа бөлімдер үшін жаңа кілт жасаңыз.